Magazyn dla rodziców

Szukasz wartościowych gier i zabaw edukacyjnych w internecie? Skorzystaj z portalu Balon Blum, który pomoże Twojemu dziecku przygotować się do nauki w szkole

Stopy to fundament!

Stopy to fundament! Dom buduje się od fundamentu. Fundamentem, podstawą naszego ciała są stopy. Na nich opieramy się chodząc. To one kontaktują się z podłożem i są pierwszym czujnikiem, odkrywającym nierówności, nachylenie stoku, twardość gruntu. Są nie tylko dynamicznym podparciem, ale aktywnym czujnikiem, pośredniczącym pomiędzy nami a otoczeniem.

Chodzenie jest bardzo skomplikowana czynnością. Uczymy się mówić pełnymi zdaniami około 2-3 roku życia, a prawidłowy chód wypracowujemy dopiero około 4 roku życia. Gdy człowiek się rodzi i stawia pierwsze kroki, początkowo stopy są płaskie i posługuje się nimi jak miękkimi tłuczkami. Potem przyspieszamy, usprawniamy chód, często stopy ustawiają się wtedy w trójkąt, dziecko próbując biegać potyka się i przewraca. I dopiero po 3,5 - 4 latach wypracowujemy tzw. propulsję, czyli aktywne, dynamiczne wybicie się z palucha ku górze i przodowi, z jednoczesną rotacją stopy na zewnątrz. I wtedy powtarzana, dynamiczna praca mięśni stóp i goleni powoduje, że stopa powinna przybrać prawidłowy kształt i pojawić się „łuk podłużny stopy”.

Podobny cykl powtarzamy w wielu ćwiczeniach fizycznych. I tak np. na rowerze małe dziecko pedałuje naciskając właściwie piętami, starsze przodostopiem, a gdy jeździmy dobrze, to używamy obuwia z tzw. noskami lub wczepami.

Ogromnym i bliżej niezbadanym problemem jest płaskostopie – utrwalony, płaski kształt stopy, niewykształcenie tzw. łuku podłużnego stopy. Jest kilka postaci płaskostopia, ale najczęściej jest to niedomoga mięśniowa, która powoduje, że u części dzieci stopa pozostaje płaska i koślawa (oś pięt odchyla się do boków) słaba, źle działająca w czasie biegu, źle amortyzująca w czasie długiego stania, niewydolna krążeniowo. Dziecko jest mniej sprawne, wolniejsze, często skarży się na ból w trakcie chodzenia, czy dłuższego stania. Często towarzyszą temu koślawe kolanka.

Stopy płaskie źle amortyzują nierówności podłoża, wtedy więcej pracy muszą wykonać kolana i kręgosłup, dużo łatwiej u takich dzieci o kontuzje i przewlekłe bóle kolan, krzyża. Dziecko jest mniej sprawne, gorzej się socjalizuje w grupie rówieśniczej.
Nie ma dobrych, polskich opracowań statystycznych, ale zapewne około 14% polskich dzieci ma stopy płasko-koślawe.

Lubimy myśleć, że właściwym otoczeniem jest naturalne. Ale niestety, jak mówił Jacek Fedorowicz, naszym środowiskiem jest „naturalna sztuczność”. Stopy są dostosowane do zmiennych podłoży, takich jak kamienie, piasek, trawy, bagna, gałęzie drzew. A chodzimy prawie wyłącznie po podłożach o twardości kamienia: klepce, asfalcie, wykładzinach. Nawet gdy mamy trawnik, to często układamy na nim chodniki, żeby się nie ubłocić. Zwierzęta, które chodzą po skałach, mają kopyta.

Do tego dzieci są obecnie duże, niekiedy niestety otyłe, co dodatkowo tworzy nowe obciążenia dla stóp. W naszym klimacie nie mają wielu okazji do poruszania się po przyjaznych podłożach, takich jak trawa, piasek.

Większość czasu spędzają w zamkniętych pomieszczeniach, takich jak domy, przedszkola, kluby, świetlice. Na stopach mają kapcie, lub buty. Jest wiele dyskusji wśród naukowców, rodziców, lekarzy, czy dziecko powinno chodzić na boso, czy w skarpetkach, czy w butach lub kapciach. Wydaje się, że jednak w odpowiednim obuwiu.

Co to znaczy, „odpowiednie”? Raczej wiemy, jakie powinny być buty: podwyższone, sznurowane lub inaczej dopasowane do stopy, na lekko utwardzonej, nie śliskiej podeszwie, wyprofilowane, z lekko utwardzonym napiętkiem. Problem stanowi to, że dziecko większość czasu spędza w ciepłych pomieszczeniach i chodzi w kapciach, lub bardzo lekkich, przewiewnych butach.

Wkładki i buty utrzymują łuk podłużny stopy i osiowe ustawienie pięt, ale jeśli są nadmiernie wyprofilowane, mogą osłabić mięśnie i inne struktury, odpowiedzialne za utrzymanie łuku podłużnego stopy.

Konieczne są wnikliwe badania nad rozwojem stopy dziecka, wdrożenie powszechnych programów profilaktycznych ćwiczeń stóp i kończyn dolnych, by zmniejszyć skalę zjawiska płaskostopia.
 
dr n.med. Grzegorz Adamczyk
Specjalista Ortopedii i Traumatologii
 

Polecamy