Magazyn dla rodziców

Twoje dziecko idzie do szkoły? Pomóż mu się przygotować. W portalu Balon Blum znajdziesz gry i zabawy edukacyjne, dzięki którym opanuje wszystkie potrzebne umiejętności. Sprawdź

Jak rozwijać poczucie własnej wartości u dzieci? Co zrobić, aby dziecko potrafiło poradzić sobie w każdej sytuacji?

Marzeniem każdego rodzica jest zapewnienie dziecku jak najlepszego przygotowania do dorosłego życia. Każdy robi to na swój sposób. Jedni wykupują polisę na życie, drudzy budują okazały dom, a jeszcze inni zakładają lokatę z wysokim oprocentowaniem. Okazuje się jednak, że chociaż posiadanie kapitału znacznie ułatwia start w dorosłość, wcale nie jest gwarantem satysfakcjonującego życia. Cóż więc może je zapewnić? Kluczem otwierającym niemalże wszystkie drzwi jest wysokie poczucie własnej wartości.



Co to jest poczucie własnej wartości?



To obraz samego siebie, samoocena, czy jak kto woli, postawa wobec siebie. To nasza odpowiedź na pytania: „Jaki jestem?”, „Czy lubię siebie samego? „Czy uważam, że zasługuję na szczęście i miłość?, „Czy potrafię sprostać wyzwaniom?”. Czyli po prostu wszystko to, co myślimy na swój temat. W zależności od tego, czy opinia jest pozytywna czy też nie, nasze poczucie wartości własnej jest wysokie lub niskie.



Co sprawia, że myślimy o sobie właśnie tak, a nie inaczej?



Budowanie poczucia własnej wartości rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie i trwa w zasadzie przez całe życie. Mimo, iż wpływa na nie wiele czynników, to niewątpliwie najważniejszym z nich, są rodzice. To właśnie oni od najmłodszych lat dostarczają dziecku informacji o otaczającym świecie i wskazują sposoby postępowania. Wygłaszają również opinie o dziecku, na podstawie których wyciąga ono wnioski: „Tak mnie widzą rodzice, więc taki jestem”, „Jeżeli rodzice tak uważają, to jest to prawda”, „Inni myślą o mnie tak samo, jak moi rodzice”.



Bardzo duży wpływ na poczucie wartości dziecka ma również to, jak rodzice oceniają sami siebie. Niepewni swojej wartości opiekunowie wychowują słabe psychicznie dzieci. Pamiętajmy, że nasza pociecha najlepiej uczy się, gdy ma dobry przykład. Dlatego też warto ocenić swój poziom zadowolenia z siebie i zadbać o wysokie poczucie wartości.



Jakie zachowania świadczą o tym, że dziecko ma wysoką i stabilną samoocenę?



  • Radość jaką dziecko czerpie z życia widoczna jest w spontanicznym i swobodnym zachowaniu, także w mimice, sposobie poruszania się, tonie głosu, posturze.
  • Dziecko potrafi przyznać się do błędów i przyjąć krytykę.
  • Często zadaje pytania, jest otwarte i ciekawe świata.
  • Dziecko radzi sobie w sytuacjach stresowych, nie są one dla niego przerażające.
  • Zachowuje spokój zarówno podczas przeżywania przyjemnych, jak i nieprzyjemnych emocji.
  • Jest kreatywne i wierzy w możliwość odniesienia sukcesu.
  • Chętnie nawiązuje kontakty z rówieśnikami, jest towarzyskie.
  • Chętnie podejmuje nowe zadania, ponawia próby, gdy za pierwszym razem coś się nie uda.
  • Jest zadowolone z efektów swojej pracy.
  • Ma wielu kolegów, chętnie przebywa w ich towarzystwie, zgodnie się bawiąc.
  • Śmiało prezentuje swój punkt widzenia.
  • Nie obawia się wystąpień publicznych.



Po czym poznać, że dziecko ma zaniżone poczucie własnej wartości?



  • Negatywnie wypowiada się na temat swoich możliwości.
  • Często wycofuje się z nowych zadań – „To nie dla mnie”, „Ja tego nie potrafię”, „Na pewno mi się nie uda”.
  • Wyszukuje najróżniejsze trudności przeszkadzające mu w realizacji zadania (w ten sposób z góry usprawiedliwia swoją porażkę).
  • Unika wystąpień publicznych.
  • Stale potrzebuje, aby osoby, które są dla niego autorytetami (rodzice, nauczyciele. starsze rodzeństwo), potwierdzały prawidłowość wykonania zadania.
  • W zachowaniu dziecka widać wyraźną niepewność, nieśmiałość i wycofanie.
  • Winą za swoje porażki dziecko obarcza wyłącznie siebie.
  • Sukces przypisuje czynnikom zewnętrznym – „Udało mi się”.
  • Wynik pojedynczego działania przenosi na całość swoich działań – „Jestem do niczego”, „Jestem beznadziejny i głupi”, „Niczego nie potrafię dobrze zrobić”).
  • Silnie reaguje na krytykę.
  • Najczęściej wycofuje się z wykonania zadania już po pierwszej trudności.
  • Nie potrafi przyjmować pochwał, nie docenia własnych zalet, umiejętności czy talentów – „Ten rysunek wcale nie jest ładny”.
  • Jest podejrzliwe i nieufne zarówno wobec rówieśników, jak i wobec dorosłych.
  • Często porównuje się z innymi na swoją niekorzyść – „Zosia jest ładniejsza, mądrzejsza, ładniej rysuje”.
  • Przejawia dużą potrzebę akceptacji i uznania ze strony rodziców, nauczycieli, kolegów (tzw. głód miłości).
  • Wykazuje tendencję do samotności, unikania kontaktów towarzyskich.
Niżej kilka propozycji, które pozwolą Wam wspierać dziecko tak, aby wyrosło na pewnego siebie człowieka, który potrafi poradzić sobie w każdej sytuacji.

  • Okazuj miłość i czułość. Dziecko niezależnie od tego, co robi, musi wiedzieć, że jest kochane i że znajdzie w Tobie oparcie. Zamanifestuj, jak dużą radość czerpiesz z każdego kontaktu z nim.
  • Zaakceptuj jego uczucia – te przyjemne i te nieprzyjemne. Określ je i nazwij. Zamiast: „Nie przejmuj się, nie płacz” powiedz: „Musi ci być przykro, widzę, że jest ci smutno”, Zamiast: „Przestań się złościć” powiedz: „Widzę, że się złościsz”.
  • Zamiast krytykować dziecko, stwarzaj sytuacje, dzięki którym dowie się, że mówisz o nim dobrze (np. rozmawiając przez telefon z koleżanką, pochwal dziecko – mimo, że wydaje się zajęte oglądaniem telewizji na pewno to usłyszy).
  • Wytycz dziecku jasne granice – określ konkretnie, czego oczekujesz, poinformuj dziecko o konsekwencjach nieposłuszeństwa. Dzięki temu poczuje się bezpiecznie, ponieważ będzie dokładnie wiedziało, co może robić, a czego robić nie wolno.
  • Oceniaj zachowanie, a nie dziecko – Zamiast: „Jesteś niegrzeczny” powiedz: „Nie podoba mi się, że bijesz swoją młodszą siostrę”.
  • Nie wpędzaj dziecka w poczucie winy stwierdzeniami typu: „Z Tobą się nie da wytrzymać!”, „Jesteś okropny!”. Formułuj konstruktywne komunikaty, które stwierdzają, że jest problem, który trzeba rozwiązać.
  • Gdy dziecko przychodzi z problemem, nie udzielaj od razu dobrych rad.
  • Pokaż dziecku, że wierzysz w jego rozsądek i mądrość życiową. Jeżeli dostało jedynkę, zapytaj, co może zrobić, żeby ją poprawić. Jeżeli zgubiło klucze zapytaj, jak chce ich szukać, co może zrobić, aby więcej ich nie gubić. Gdy pokłóciło się z kolegą, zapytaj, co może robić, aby się z nim pogodzić.
  • Pokaż mu, że wierzysz w jego możliwości. Pozwól na samodzielność (np. nakrywanie do obiadu).
  • Wspieraj jego naturalną ciekawość. Nie hamuj jej poprzez ciągłe ostrzeżenia – „Uważaj bo się przewrócisz!”, „Nie wchodź tam, bo spadniesz!”.
  • Pozwól dziecku mieć wpływ na swoje życie – daj możliwość wyboru np. koloru bluzki, wzoru na piórniku.
  • Ucz samodzielności i odpowiedzialności. Odrabianie lekcji, pakowanie plecaka, sprzątanie swoich rzeczy, to obowiązki Twojego dziecka, a nie Twoje. Pozwól mu się z nich wywiązać.
  • Wspieraj dziecko w działaniach i zachęcaj słowami „Dasz radę”.
  • Nie ośmieszaj i nie oceniaj. Ucz je, że porażki i uczucie bezradności są naturalnymi elementami uczenia się.
  • Zamiast koncentrować się na błędach, doceniaj wysiłki i starania dziecka.
  • Rozwijaj i wykorzystuj mocne strony dziecka.

Budowanie wysokiej samooceny nie polega na wychowaniu perfekcyjnego dziecka. Jest to niemożliwe, podobnie jak niemożliwe jest bycie idealnym rodzicem. W całym procesie najważniejsza jest miłość i szacunek oraz danie dziecku prawa do indywidualności. Traktujmy dziecko w taki sposób, w jaki sami chcielibyśmy być traktowani.



Kiedy dziecko wie, czego się od niego oczekuje, czuje się bezpiecznie, a jego pewność siebie rośnie. Zapraszamy na warsztat na platformie edukacyjnej WikiAkademii pt. „I kto tu rządzi, czyli jak z miłością i szacunkiem wyznaczać dziecku granice?”.
wikiakademia.pl/obszary/edukacja-wychowanie/rzadzi-2
Warsztat prowadzi autorka artykułu, Małgorzata Gizak

www.ohana.edu.pl

 

Polecamy