Magazyn dla rodziców

Szukasz wartościowych gier i zabaw edukacyjnych w internecie? Skorzystaj z portalu Balon Blum, który pomoże Twojemu dziecku przygotować się do nauki w szkole

Jak rozwiązywać konflikty z dzieckiem?

Największym nieprzyjacielem rodziny nie jest konflikt, ale obojętność.

P. Pellegrino

Sytuacje konfliktowe są w rodzinie nieuniknione. Mogą nastąpić różnice zdań, stanowisk, potrzeb, zainteresowań, a także wartości.

Konflikty to:
•  sygnał zdrowia – oznaczają, że każdy z nas istnieje i jest zdolny do wyrażania samego siebie;
•  uznanie prawa do bycia innym;
•  bodziec do rozwoju – źródłem inspiracji jest właśnie napięcie – jest to pokarm dla wyobraźni i tworzenia tego, co jeszcze nie istnieje;
•  środek do budowania i formowania tożsamości – dzięki konfrontacji między własnymi pragnieniami i ambicjami a życzeniami i aspiracjami rodziców w dziecku rodzi się poczucie odrębności i niezależności;
•  element ułatwiający pokonywanie trudności życiowych – dziecko, które w domu nauczyło się dostrzegać i tolerować różnice, a równocześnie czerpać przyjemność z bycia razem, będzie łatwiej stawiać czoło rzeczywistości, nauczy się dyscypliny wewnętrznej i radzenia sobie z niepowodzeniami.

(J. Sakowska)

Trzy podstawowe sposoby rozstrzygania sporów

Z pozycji: Rezultaty:
•  władzy – zwycięża silniejszy zerwanie relacji, frustracja
•  prawa – rozstrzygnięcie korzystne tylko dla jednej ze stron urazy, poczucie niesprawiedliwości, oddalenie się od siebie
•  interesów – wyjście korzystne dla wszystkich
szacunek, zadowolenie, satysfakcja, współpraca

Związek rodzice – dzieci jest stworzony po to, by trwać. Jest to relacja na całe życie. Aby funkcjonowała sprawnie, należy dać pierwszeństwo metodzie, w której ważne są interesy wspólne i szanowane interesy sprzeczne. Rezultat powinien pozwolić na zachowanie związku, a korzyści z niego płynące powinny być większe od kosztów konfliktu.

(J. Sakowska)

Rodzina jest systemem, więc w sytuacji konfliktu czy problemu są nim dotknięci wszyscy jej członkowie, nawet jeśli bezpośrednio uczestniczą w nim tylko dwie osoby.

Debata rodzinna to sposób rozwiązywania problemów i konfliktów oparty na wzajemnym szacunku i miłości. Daje szansę na rozpoznanie wzajemnych potrzeb i ich akceptację. W poszukiwanie rozwiązania, a więc negocjacje, są zaangażowani wszyscy członkowie rodziny, dzięki czemu każdy może mieć wpływ na wynik. Łatwiej jest wtedy podporządkować się ustaleniom i ich przestrzegać.

Zasady debaty rodzinnej:
•  wyznaczamy miejsce, w którym znajduje się lista spraw na debatę rodzinną (może to być np. zeszyt rodzinny, kartka na lodówce lub domowa tablica informacyjna);
•  każdy ma prawo wpisać na listę problem, który uważa za ważny, i podpisuje się pod nim;
•  spotkania odbywają się np. raz w tygodniu, w ustalonym wcześniej dniu i o stałej godzinie;
•  spotkamy się przy pustym stole – sprzyja to skupieniu się na rozwiązywanym problemie;
•  decyzje są podejmowane demokratycznie,
•  omawiane są plany poszczególnych członków rodziny na kolejne dni (warto także zaplanować wspólną rozrywkę rodzinną w nadchodzącym tygodniu);
•   spotkanie kończy się przyjemnością dla całej rodziny, np. wspólną grą, deserem, śpiewem, zabawą, spacerem.

Przebieg debaty rodzinnej:
•  Wybór osoby, która dba o porządek i przestrzeganie reguł.
•  Komplementy i wyrazy uznania – poszczególni członkowie spotkania, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, wypowiadają się pozytywnie o każdej osobie (ważne, aby były to zdania prawdziwe, zawierały konkret i dotyczyły spraw w miarę aktualnych, np. Cenię w tobie…, Gratuluję…, Podziwiam…, Lubię w tobie…). Sekretarz wskazuje kolejną osobę, która będzie słuchała pozytywów pod swoim adresem – chodzi o to, aby każdy był nadawcą i odbiorcą miłych, dobrych słów.
•  Przedstawienie listy spraw do omówienia według kolejności ich zapisania.
•  Rozwiązywanie problemu:
- nazwanie problemu przez osobę zainteresowaną – dokładne, ale krótkie opowiedzenie o swoich uczuciach oraz niezaspokojonych bądź naruszonych potrzebach. Należy używać komunikatu „Ja” oraz zachęcać pozostałych uczestników do włączenia się w próbę rozwiązania problemu;
- zajęcie stanowiska wobec problemu przez pozostałe osoby – słuchanie siebie z szacunkiem, okazywanie empatii i zrozumienia, unikanie krytykowania, obwiniania, oskarżania, nieprzerywanie sobie;
- spisywanie pomysłów rozwiązania trudnych sytuacji;
- krytyczna ocena propozycji rozwiązań;
- wybór jednego rozwiązania, za zgodą wszystkich uczestników;
- wprowadzenie ustaleń w życie wraz z określeniem, kto i co wykona, od kiedy zaczynamy, co jest potrzebne, aby to zrobić.
•  Zakończenie debaty miłym akcentem, np. wspólną zabawą.
•  Przechowywanie wszelkich ustaleń i zapisków do następnej debaty.

Jeśli przyjęte rozwiązanie problemu nie sprawdza się w praktyce, problem omawiany jest podczas następnej debaty. Zapisuje go na liście osoba, która ma zastrzeżenia.

Korzyści debaty rodzinnej dla dzieci (7 umiejętności):
•  Dostrzeganie własnych możliwości – Ja to potrafię.
•  Dostrzeganie własnego znaczenia w relacji z bliskimi – Biorę w tym udział, mój problem jest istotny, a ja jestem potrzebny, by znaleźć rozwiązanie.
•  Dostrzeganie własnej siły i wpływu na swoje życie – Mam wpływ na moje wybory.
•  Rozumienie swoich uczuć i ich wpływu na zachowanie oraz wykorzystanie tej wiedzy w praktyce. Rozwijanie samodyscypliny i samokontroli.
•  Współpraca z innymi i nawiązywanie przyjaźni (negocjacje, słuchanie).
•  Zdolność rozumienia innych (empatia, elastyczność, reagowanie na ograniczenia).
•  Dokonywanie właściwego osądu, wykorzystywanie swojej mądrości i oceny sytuacji, pomysłowości i możliwości.

Korzyści debaty rodzinnej dla rodziców:
•  Przedstawienie problemu na spotkaniu rodzinnym – gdy opadną już emocje.
•  Opracowywanie rozwiązania przez dzieci.
•  Nieprzyjmowanie na siebie odpowiedzialności za wypracowanie rozwiązania i wprowadzenie go w życie.
•  Satysfakcja i zadowolenie z siebie jako rodzica.
•  Dostrzeżenie przymiotów własnego dziecka.
•  Zaufanie do dziecka.

Korzyści debaty rodzinnej dla rodziny:
•  Miłość, wzajemny szacunek i bliskość.
•  Budowanie więzi.
•  Wzajemna pomoc.
•  Umiejętność rozwiązywania problemów.
•  Mniejsza liczba problemów, bo są rozwiązywane na bieżąco.
•  Tworzenie rytuałów i tradycji rodzinnej.

(J. Nielsen)

W relacjach rodzice – dzieci nie podejmuje się negocjacji w każdym przypadku. Pewne sytuacje mogą być obiektem negocjacji, inne zaś nie. Należy jednak zawsze dać szansę znalezienia polubownego rozwiązania w przypadku konfliktu potrzeb. Inaczej rzecz się ma w przypadku konfliktu wartości. Zasady muszą być wyrażone jasno, a dziecko musi wiedzieć, że istnieją pewne granice.

(J. Sakowska)

Zadanie domowe:
Przeprowadź debatę rodzinną w swoim domu.

Anna Zajic

Literatura:
1. A. Faber i E. Mazlish, „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”, Poznań 1992;
2. J. Sakowska, „Szkoła dla Rodziców i Wychowawców”, Warszawa 2008.

 
Mam dwóch chłopców, 4 i 7 lat. Obydwoje z mężem stosujemy się do zasad z książki Faber i Mazlish - to co jest napisane w powyższym artykule. Wprowadziliśmy zasadę wzajemnego poszanowania, słuchania, debat rodzinnych, rozwiązywania problemów tak, że głos dziecka jest tak samo ważny jak dorosłego. I gdzieś popełniliśmy błąd bo teraz każda rzecz która chłopcy powinni wykonać, każdy ich obowiązek przeradza się w nieustające negocjacje: a to kiedy usiąść do kolacji, kiedy połozyć sie spać, czy najpierw posprzątać, a potem obejrzeć film - próbują dyskutować nawet najbardziej oczywiste rzeczy, takie jak np wieczorna kąpiel. Staje się już to męczące. Wydaje mi się, że zawsze stawialismy jasne granice i pewne rzeczy były nie negocjowalne. Po prostu bardzo im się to spodobało, że mogą wyrazić własne odmienne zdanie na dany temat i będą wysłuchani. Nie wiemy teraz jak to odkręcić, żeby nie stać się nagle nieprzejednanym i, ale ukrócić te bezsensowne przepychanki.

dorota_wawa  2010-02-16 13:10
  Oceń:     7     5

Polecamy